Chi Phí Biên và Lợi Nhuận Biên: Khi Nào Nên Làm Tiếp, Khi Nào Nên Dừng Lại?

2026-Sep-20 326 từ 2 phút

Nội dung

Có nên làm thêm một giờ? Có nên sản xuất thêm một sản phẩm?

Kinh tế học chỉ ra rằng người duy lý ra quyết định tại điểm cận biên: so sánh phần thu thêm và chi thêm cho bước tiếp theo.

Chi phí biên (Marginal Cost - $MC$): Chi phí phát sinh để thực hiện thêm một đơn vị hành động hoặc sản phẩm.
Doanh thu / Lợi ích biên ($MR$ hoặc $MB$): Phần giá trị hoặc doanh thu thu thêm từ đơn vị đó.
Lợi nhuận biên ($M\pi$): Chênh lệch ròng của đơn vị tiếp theo: $M\pi = MR - MC$.

Khác với chi phí trung bình, phân tích cận biên chỉ đo lường sự thay đổi tức thời ở bước kế tiếp:

$$MC = \frac{\Delta TC}{\Delta Q}, \quad MR = \frac{\Delta TR}{\Delta Q}$$

Để tối đa hóa tổng lợi nhuận, nguyên tắc ra quyết định rất rõ ràng:

$MR > MC$ (Lợi nhuận biên $> 0$): Tiếp tục làm. Đơn vị bổ sung đem lại thặng dư dương, làm tăng tổng lợi nhuận.
$MR = MC$ (Lợi nhuận biên $= 0$): Điểm tối ưu. Điểm dừng lý tưởng nơi tổng lợi nhuận đạt cực đại.
$MR < MC$ (Lợi nhuận biên $< 0$): Dừng lại. Làm tiếp sẽ chịu lỗ trên từng đơn vị phát sinh, bào mòn tổng thành quả.

Nhầm với chi phí trung bình: Chi phí trung bình của chuyến bay là 200 USD/ghế, nhưng chi phí biên để chở thêm khách vào ghế trống chỉ là 20 USD. Nếu khách trả 60 USD ($MR > MC$), bán vé vớt vẫn có lãi.
Bẫy chi phí chìm (Sunk Cost): Chi phí quá khứ không thể thu hồi. Quyết định tiếp tục chỉ phụ thuộc vào việc $MR$ sắp tới có bù đắp nổi $MC$ sắp tới hay không.